ประวัติความเป็นมา

การศึกษาระดับอนุบาลของไทยมี ๔ สมัย เริ่มจากสมัยสุโขทัย สมัยอยุธยา ธนบุรี และสมัยรัตนโกสินทร์แบ่งเป็น ๕ ยุค

ยุคที่ ๑ การศึกษาก่อนมีโรงเรียนเกิดขึ้นที่วัด มีพระสงค์เป็นครู ไม่มีหลักสูตรการสอน ไม่มีกำหนดเวลาเรียน การศึกษาในยุคนี้จัดให้กับเด็กผู้ชายเท่านั้น เด็กผู้หญิง(เป็นผู้มีฐานะดีและเชื้อพระวงศ์)จะอยู่ในรั้วในวัง เด็กนักเรียนจำแนกได้เป็น ๓ ประเภท ได้แก่ พระ สามเณร นักเรียนที่(เป็นผู้มีฐานะ)เป็นศิษย์วัดจะเดินทางไปกลับ อายุของนักเรียนรับตั้งแต่ ๗-๘ ปีเป็นต้นไป

วิธีการเรียน
   - เรียนแบบท่องจำไม่มีตำราเรียน
   - ไม่มีการบันทึกวิชาที่เรียนไว้เป็นหลักฐานหนังสือ(บอกเล่าปากต่อปาก)

การจัดการศึกษาปฐมวัยก่อนมีระบบโรงเรียน ดังนี้
   - มีการจัดการศึกษาให้กับบุตรของเจ้านาน และเชื้อพระวงศ์
   - จัดการศึกษาสำหรับผู้มีฐานะดี(ข้าราชบริพาน)
   - สำหรับบุคคลธรรมทั่วไปที่มีฐานะเรียนที่วัดสำหรับเด็กผู้ชาย

ยุคที่ ๒ การปฐมวัยศึกษาในโรงเรียนเริ่มมีขึ้นใน พ.ศ. ๒๔๓๕-๒๔๓๖ จัดตั้งในรูปแบบของโรงเรียน ได้แก่ โรงเรียนราชกุมาร และโรงเรียนราชกุมารี

วิธีการสอน
   ๑. ส่งเสริมให้เด็กอยากเรียนรู้
   ๒.สอนแบบเรียนปนเล่น
   ๓. สนับสนุนให้เด็กทำกิจกรรมด้วยตนเอง

วิชาที่สอน
- อ่าน
- เขียน
- คิดเลข

จัดตั้งในรูปแบบของสถานเลี้ยงเด็กโรงเลี้ยงเด็ก ซึ่งพระอัครชายาเธอพระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมขุนสุทธาสินีนาฎ พระอัครชายาในรัชกาลที่ 5เป็นผู้ให้กำเนิดโดยมีกรมหมื่นดำรงราชานุภาพเป็นผู้อำนวยการคนแรก

จุดประสงค์ในการจัดตั้ง
   ๑. เพื่อให้การดูแลเรื่องอาหาร การหลับนอนสุขภาพและการศึกษาสำหรับเด็กกำพร้า ยากจน เด็กจรจัด
   ๒. ฝึกอบรมมารยาท และการเรียนหนังสือ การเล่น การร้องรำทำเพลง

เกณฑ์การรับเด็ก
   - รับเลี้ยงเด็กชายเด็กหญิงที่พ่อแม่ยากจน
   - เด็กหญิงอายุไม่เกิน ๑๑ ปี
   - เด็กชายอายุไม่เกิน ๑๓ ปี
   - การอบรมเลี้ยงดูเกี่ยวกับเรื่องอาหารการกิน การสอนสุขภาพ เรียนหนังสือ ฝึกอาชีพ และหางานให้ทำบิดามารดาต้องทำสัญญายกเด็กให้เป็นสิทธฺของโรงเลี้ยงเด็กจนกว่าเด็กจะประกอบอาชีพได้ เว้นเสียแต่ผู้เลี้ยงจะเห็นสมควรอนุญาตให้กลับไปได้

ยุคที่ ๓ การปฐมวัยสมัยมีระบบโรงเรียน มีโครงการศึกษาชาติ พศ. ๒๔๔๑
   - ชั้นมูลศึกษาเป็นการศึกษาเบี้ยงต้นเทียบได้กับปฐมวัยศึกษา แบ่งออกเป็น
     1. โรงเรียนบุรพบท(อายุ ๗ ปี)จุดมุ่งหมายเพื่อฝึกหัดให้มีความรอบรู้เมื่อเข้าเรียนโรงเรียนประถม
     2. โรงเรียน กข.นโม รับผู้เรียนไม่จำกัดอายุ ให้เรียนการเขียน
3. โรงเรียน Kindergaden วิชาที่เรียน อ่าน คัด คำนวณ ใช้วัด บ้านในการเรียนการสอน ไม่มีหลักสูตร (หลักการเหมือนร.ร. นโม)

โครงการศึกษาชาติ พศ. ๒๔๔๕-๒๔๕๐ ,๒๔๕๒-๒๔๕๖

๒๔๔๕ ได้รับอิทธิพลทางการศึกษาจากประเทศญี่ปุ่น เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี (สนั่นเทพหัสดิน ณ อยุธยา)พระญาอนุกิจวิธูณนำเอาหลักสูตรญี่ปุ่นมาดัดแปลง
   - กำหนดให้มีการศึกษาเบื้องต้นเรียกว่าประโยคมูลศึกษา
   - กำหนดให้มีการสอบไล่ประโยคมูลศึกษา
   - กำหนดวิชาเรียน อ่าน เขียน เรียนเลข

พ.ศ.๒๔๕๐
   - กำหนดให้โรงเรียนที่ไม่มีชั้นมูลศึกษากำหนดให้จัดชั้นเรียนเพิ่มอีก ๑ ชั้น

พ.ศ. ๒๔๕๒
   - ประกาศใช้หลักสูตรมูลศึกษา กำหนดเวลาเรียน๒-๓ ปี
   - กำหนดอายุเด็กเข้าเรียน ๗-๙ ปี
   - กำหนดวิชาเรียนภาษาไทย มารยาท ให้มีวิชาเลือก ได้แก่ ศิลปะ วาดเขียน ขับร้อง

ยุคที่ ๔ การปฐมวัยศึกษาสมัยก่อนการเปลี่ยนแปลงการปกครอง แนวคิดเกี่ยวกับการจัดการปฐมวัยศึกษา
   - เปลี่ยนชั้นมูลศึกษาเป็นชั้นอนุบาล ตามแนวคิดของ Froebel Montessori<1964>ตรงกับสมัยของรัชการที่ ๕ การจัดการศึกษาในรูปของอนุบาล
   - โรงเรียนราษฎร์ที่เปิดแผนกอนุบาล คือ โรงเรียนวัฒนาวิทยาลัย(๒๔๕๔) จัดการเรียนการสอนตามแนวคิดของ Froebel ดำเนินการสอน โดยMiss Enna ssana cold
   - โรงเรียนราชินี ๑ เมษายน ๒๔๖๖ เป็นโรงเรียนอนุบาลแห่งแรกที่ดำเนินงานโดยคนไทย (หม่อมเจ้าพิจิตรจิรภา เทวกุล) สอนตามแนวคิดของFroebel , Montessori โรงเรียนมาแตร์ เดอี ๒๔๗๐ สอนตามคิดของ Froebel,

พรบ. ฉบับแรกกับการศึกษาปฐมวัยศึกษา
   ๑. กำหนดพระราชบัญญัติโรงเรียนราฎร์ ประกาศใช้วันที่ ๕ มิถุนายน ๒๔๖๑ (รัชการที่ ๖) มุ่งประสงค์การเลี้ยงดูเด็กอ่อนเป็นสำคัญ และสอนให้เด็กรู้อ่าน รู้เขียนได้
   ๒.ตั้งโรงเรียนอนุบาลแห่งแรกของรัฐ
     - เตรียมการจัดตั้งโรงเรียนอนุบาลศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการ(พ.ศ.๒๔๘๐-๒๔๘๒) ส่งครูไปดูงานที่ประเทศญี่ปุ่น
     - นางจิตรา ทองแถม ณ อยุธยา
     - นางสาว สมถวิล สวยสำอาง
     - นางสาวจรัสวดี วรรณโกวิท
     - นางสาวเอื้อนทิพย์ วินิจฉัยกุล
     - นางสาวเบญจา ตุงคะสิริ(แสงมะลิ)

การเปิดโรงเรียนอนุบาล โรงเรียนอนุบาลแห่งแรกของรัฐ โรงเรียนละอออุทิศ (๒ กันยายน ๒๔๘๓)

ปีพศ ๒๔๘๓ -๒๔๘๔ กระทรวงศึกษาธิการ จัดตั้ง “โรงเรียนอนุบาลละอออุทิศ” ขึ้นด้วยเงินบริจาคของนางสาว ลออ หลิมเซ่งไถ่ วัตถุประสงค์ คือ ใช้เป็นโรงเรียนทดลอง เป็นโรงเรียนอนุบาลแห่งแรกของประเทศไทย ที่เปิดสอนมาแล้วกว่า 50 ปี และเป็นโรงเรียนที่รับเด็กการศึกษาพิเศษ (เด็กที่มีความพิการทางหู ตา และสมอง) ในระดับอนุบาล เพื่อให้ได้เรียนร่วมกับเด็กปกติทั่วไป

โรงเรียนในในส่วนภูมิภาค

๒๔๘๕ จังหวัดนครราชสีมา
๒๔๘๖ จังหวัดชลบุรี ตาก อยุธยา ราชบุรี ลพบุรี สงขลา พิษณุโลก
๒๔๙๑ มีโรงเรียนอนุบาลทั้งหมด ๒๑ โรง


 แนวคิด และหลักการจัดการศึกษาปฐมวัย